بافتهای تاریخی شهرها از مهمترین فضاهای شهری است که علاوه بر ویژگی های معماری و شهرسازی، دارای ارزش فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی بوده و حفظ ، احیا و معرفی آنها گامی موثر درحفظ هویت ملی و تاریخی کشور است و با احیای بافت تاریخی کمک زیادی به اقتصاد شهر با جذب توریسم خواهیم کرد.
بافت قدیمی مرکزی شهر، هویت تاریخی ساری
شهرداری بافت کهن و تاریخی ساری در طرح جامع این شهر پیشبینی و در سال ۹۵به شهرداری ابلاغ شد و درنهایت، این شهرداری در محدوده ۱۳۴هکتاری از مناطق یک و دو شهری از تاریخ سوم خرداد سال ۱۴۰۰ کار خود را شروع کرد.
بافت تاریخی ساری در هسته مرکزی این شهر به دلیل وجود بناهای تاریخی متعدد و منحصر بفرد، یکی از بافت های بارزش تاریخی شهری در کشور محسوب می شود. شهرداری بافت کهن تاسیس شد تا برنامه ریزی ها برای بهره برداری از این میراث ارزشمند فرهنگی و تاریخی بیشتر از گذشته در دستور کار قرار بگیرد.
بخش اعظم بناهای تاریخی و خانه ها و محلات قدیمی در این محدوده قرار گرفته است که هرکدام ظرفیتی مهم برای رونق گردشگری هستند. که بخشی از بناها در مالکیت اشخاص حقیقی قرار دارد و بخشی دیگر نیز در ملک نهادها و دستگاه های دولتی هستند.
بهگفته کارشناسان ۷۰ درصد بناهای محدوده بافت کهن و تاریخی ساری تجاری است و به همین دلیل از مشارکت شهروندان برای بهسازی و مرمت استفاده خواهد شد.
افزایش تمایل گردشگران به سمت گردشگری تاریخی، توجه به ساماندهی بافت تاریخی شهر و حفظ و صیانت آن را می طلبد.
بر اساس تصمیمگیریها اهداف تشکیل شهرداری این منطقه، مدیریت واحد شهری از حیث خدماتی و کاربری، نگاه ویژه به بازار که شاکله اصلی شهر است، زنده نگهداشتن تفکر حفظ، احیا و بازآفرینی آثار تاریخی، ایجاد فضاهای بومگردی، رونق گردشگری و درآمد حاصل از این صنعت است.
از دیگر اهداف میتوان به برقراری ایمنی و پدافند غیرعامل در قسمت مرکزی شهر و شناسایی نقاط حادثهخیز در قسمت مرکزی اشاره کرد.
شهردار تاریخی ساری :
ارتقاء زیستپذیری و هویتبخشی از اهداف شهردار بافتکهن است
میثم فرخی شهردار منطقه بافت کهن و تاریخی ساری در گفتگوی اختصاصی در بیان اهداف تشکیل شهرداری بافت کهن گفت: راهاندازی شهرداری بافتکهن برای رسیدن به مدیریتی مردممحور تأثیرگذار است.
این مسئول شهری گفت: بهرغم اینکه تاکنون نتوانستهایم آنگونه که شایسته است، از این ظرفیت ارزشمند در راستای معرفی شهر ساری به هموطنان در دیگر شهرها استفاده کنیم، توجه به این امر در رشد اقتصادی شهر و ایجاد اشتغال پایدار هم بسیار حایز اهمیت است.
شهردار بافت تاریخی ساری، اولویت هدف گذاری تشکیل منطقه را ارتقاء زیست پذیری، حفظ و نگهداری و هویت بخشی به بافت تاریخی مطرح نمود.
فرخی تاکید کرد شهرداری متولی تاریخ، فرهنگ و توسعه مدیریت شهری است و باید به زندگی و ثروت مردم توجه داشته باشد، وی در ادامه تصریح نمود: با ایجاد شهرداری جدید هم منطقه تاریخی باید مدیریت شود و هم برای برگرداندن تاریخ و محلات قدیمی و بازآفرینی شهر سرمایهگذاری شود. اگر میخواهیم یک شهر باکیفیتتر، هویت بهتر بسازیم، تمامی سازمانهایی که با زندگی مردم درگیر هستند باید همراه شهرداری باشند، چون شهرداری متولی شهر است.
شهردارمنطقه بافت کهن و تاریخی خاطرنشان کرد: شکلگیری این شهرداری با نگاه و ضوابطی است که در وزارت کشور مطرح است، اما اصل موضوع حفظ بافت تاریخی و فرهنگی است و شهردار این منطقه باید تحت نظارت شهردار مرکزی، این منطقه را مدیریت کند.
این مسئول همچنین اشاره داشت : منطقه بافت مرکزی شهر را میتوان یکی از مهم ترین مناطق شهری دانست، منطقه ای که پازلی به تمام معنا از تراکم جمعیت، اصناف و مشاغل گرفته تا بافت تاریخی و فرسوده شهر را در خود جای داده است، که این گستردگی چالشهایی را برای مدیریت شهری نیز ایجاد میکند.
فرخی با تاکید بر اینکه در منطقه بافتکهن و تاریخی، باید نگاه ویژه داشت، نگاه نباید مادی باشد، اضافه کرد: در محدوده هسته مرکزی شهر باید هویت بخشی و نگهداری از ارزشهای تاریخی، اجتماعی، فرهنگی، مذهبی و نمادینهای مختلف درک شود، باید به تاریخ و هویت آن غنا بخشید.
وی یادآورشد: بافت تاریخی با دیگر مناطق شهرداری تفاوت هایی دارد در این منطقه نمیتوان مانور عمرانی داشت، درآمد قطعا کمتر خواهد بود، خدمات هم به سهولت دیگر مناطق نیست.
*رویکرد بازآفرینی هدف ارتقای توسعه اجتماعی و فرهنگی در همه عرصههاست
شهردار بافت کهن در راستای اعمال اهداف بازآفرینی در مناطق تاریخی و قدیمی، با اشاره به اینکه در رویکرد بازآفرینی هدف ارتقای توسعه اجتماعی فرهنگی و زیست محیطی در همه بخش ها و عرصه هاست، ابراز داشت: در همین راستا بازآفرینی و عمران شهری، ساخت و سازها، باید بر پایه به رسمیت شناختن کلیه عناصر شکلدهنده محلات و محور تاریخی قدیمی صورت گیرد.
فرخی خاطرنشان کرد: در کل کشور رویکرد بازآفرینی شهری در عمل در ابتدای راه قرار گرفته است. شهرداری ساری نیز اقداماتی را در پیاده سازی طرح ها، مولفههای فرهنگی، اجتماعی درون زایی و ایده ها شروع نمود که امید است در سال های آتی و بطور متمادی شاهد پیشرفت چشمگیری در حوزه بازآفرینی شهری در بافت تاریخی در زمینه های اجرایی باشیم.
این مسئول شهری در راستای همخوانی یا عدم آن با بازآفرینی و تغییرات ساخت و سازها در محدوده تاریخی شهر گفت: تغییر یک امر اجتناب ناپذیر است و هیچ یک از شهرداری ها در شهر سازی مدرن نمیتوانند مانع از وقوع تغییرات شوند اما میتوان به کمک ” مدیریت تغییر” به عنوان رویکردی نوین در حفاظت و توسعه در بافت تاریخی مورد تاکید قرار داد.
شهردار در پاسخ به اینکه پروژه های بزرگ چه جایگاهی در مناطق تاریخی با توجه به هویت آن دارد؟ اظهار داشت: در مجموعه بافت تاریخی پروژه های بزرگ قابل تعریف نیست حتی بدور از منشور کنوانسیون های بین المللی در راستای به حداقل رساندن مداخلات کالبدی در بسترهای میراثی میباشد. اما در این مسیر تلاش میشود رویداد محوری ، بهرهگیری از سرمایه های انسانی اجتماعی، صنایع تجاری فرهنگی، اقداماتی صورت گیرد.
فرخی در ادامه در راستای ساخت و سازها و احیاء یادآور شد: هریک از مالکان ساکن در بافت تاریخی، برای هرگونه ساخت و ساز باید الگوی ساخت را از میراث فرهنگی بگیرند، اما صدور مجوز احداث و نوسازی در حیطه وظایف شهرداری است.
وی همچنین گفت: دلیل عدم استقبال شهروندن از تملک و نوسازی بناها در بافت کهن، یکسان بودن هزینه های احداث بنا در بافت تاریخی و دیگر نقاط شهر است، در حالی که مالکان در بافت تاریخی برخلاف دیگر مناطق امکان بالا بردن ارتفاع املاک خود را ندارد .
* احیای پیادهروی قدیمی بازسازی هویت قدیمی شهری
شهردار منطقه تاریخی در راستای احیای معماری شهری قدیم خاطرنشان کرد: پروژه پیادهرو سازی محدوده بافتکهن بر اساس طرحهای تعریف شده و با اولویتبندی انجام شد و این طرح تداوم خواهد داشت.
فرخی اضافه کرد: پیاده راههای سطح شهر اگر با مصالح خوب و طراحی جذاب استفاده شود. می توان با ایجاد فضاهای ایستایی و تفرجگاه در محدوده بافت تاریخی فضای تاثیرگذاری برای یک زندگی مدرن و پویا در همان فضای سنتی رقم زد که بطور حتم در مساله اقتصادی و اجتماعی تاثیرگذار خواهد بود.
شهردار بافت کهن در ارائه توضیح محلات هدف گفت: در راستای زیر ساخت و عمران شهری و هویت بخشی و حفظ بافت تاریخی برای هرمحله طرح تعریف شده و برنامهریزیهایی صورت گرفت. با توجه به گستردگی و پراکندگی اماکن تاریخی کل مجموعه هسته مرکزی شهر یک محله بزرگ تعریف شده است.
فرخی افزود: محلات کوچک آن بر اساس سکونت، بازار، تجارت، مکان تاریخی ( گردشگری)، مذهبی (تکایا و مساجد و امام زاده ها ) شکل گرفته و درهمین راستا احیا و بهسازی با اجرای طرحهای تعریف شده، انجام میگیرد.
وی تاکید داشت باید برای هر محله، کوچه و بازار و تمامی فضای آن طرح و نقشه جدید در نظر گرفته شود.
میثم فرخی در پایان بیان کرد: شهرداری منطقه بافت کهن با وجود همه محدودیت های موجود، در تلاش است تا موانع و مشکلات از پیش روی مردم برداشته شود و به همین منظور نیز از سادهترین خدمات تا دشوارترین آنها را با تلاش همه جانبه اجرایی میکند.
**وی گفت: در بخش هایی شاهد ساختمان های رها شده هستیم که میتواند برای ساکنین محلات خطرآفرین باشد که در این خصوص نیز با کسب مجوز از مقام قضایی اقدامات لازم برای ایمنسازی، تخریب و رفع خطر برای ساکنین چون دیوارچینی و حصارکشی عملیاتی میشود.
Wednesday, 28 January , 2026