به گزارش نکته پرداز، ۲۶ مرداد ۱۳۶۹ میهن اسلامی شاهد حضور اولین گروه آزادگان سرافرازی بود که پس از سال‌ها اسارت در زندان‌ها و اسارت گاه‌های رژیم بعث عراق، قدم به خاک پاک میهن اسلامی خود گذاشتند.

سال ۱۳۶۹ سالی پر تلاطمی برای مردم ایران بود، در گرماگرم تابستان، روز ۲۶ مرداد سال ۱۳۶۹ بالاخره جمهوری اسلامی ایران با سربلندی توانست رزمندگانی را که مجاهدانه از دین و شرف و خاک کشور دفاع کرده بودند و در دست دشمن اسیر شده بودند، به وطن بازگرداند.

ستاد رسیدگی به امور آزادگان که در ۲۲ مرداد ۶۹ تشکیل شده بود، تبادل حدود ۵۰ هزار آزاده را با همین تعداد اسیر عراقی و با هماهنگی دستگاه‌های دیگر برعهده گرفت. با این تفاوت که اسرای آن‌ها نظامی بودند و اسرای ما بیشتر بسیجی و غیرنظامی.

آزادگان، صبورتر از سنگ صبور و راضی‌ترین کسان به قضای الهی بودند. اینان سینه‌هایی فراخ‌تر از اقیانوس داشتند که از همه جا و همه کس بریده و به خدا پیوسته بودند. آزاده نامیده شدند، چون از قید نفس و نفسانیات رهایی یافته بودند.

امروز روز شادی ملت است، روزی که نه تنها خانواده‌های آزادگان خوشحال شدند بلکه تمام آزادگان جهان شاد بودند

آزادگان، با ایمان راسخ خود در برابر همه فشار‌های جسمی و روحی دشمنان ایستادند و روابط اجتماعی جامعه کوچک اردوگاهی خود را بر پایه اخلاق حسنه بنا نهادند و از شکنجه‌های مزدوران بعث، هراسی به خود راه ندادند. آزادگان، صبورتر از سنگ صبور و راضی‌ترین کسان به قضای الهی بودند. اینان سینه‌هایی فراخ‌تر از اقیانوس داشتند که از همه جا و همه کس بریده و به خدا پیوسته بودند، آزاده نامیده شدند، چون از قید نفس و نفسیات رهایی یافته بودند.

۲۶ مرداد روز  بازگشت آزادگان
اسراى سرافراز ایرانى از چند نقطه مرزى با تشریفات وارد کشور شدند و نخستین واکنش آنان، بوسه بر خاک ایران و ریختن اشک شوق بود. زیارت مرقد مطهر حضرت امام خمینى (ره) و هم‏چنین بیعت با جانشین خلف وى حضرت آیت ‏الله خامنه ‏اى، از نخستین برنامه ‏ها و اقدامات مشترک آزادگان سرافراز ایرانى بود.

مقام معظم رهبرى درباره آزادگان چنین فرموده ‏اند: «یکى از چیزهایى که شما را، دلهایتان را زنده نگه میداشت، پر امید نگه می‏داشت، یاد آن چهره و روحیه پرصلابت امام عزیزمان بود. آن ‏بزرگوار هم خیلى به یاد اسرا بودند. حال پدرى را که فرزندانش به این شکل از او دور شده باشند، راحت میشود فهمید.

مسأله اسارت طولانى فرزندان این ملت به‏ نوبه خود امتحان دیگرى بود که ملت ما با موفقیت آن‏را به انجام رسانده و اسراى ما همانند ملت ایران، از خود آزادمردى نشان دادند و سرانجام با موفقیت و سرافرازى به وطن بازگشتند. شما در دوران اسارت، شرایط سختى را گذراندید، اما در عین حال با حفظ دین و اعتقادات و دلبستگى خود به اسلام، امام و انقلاب، موجب افتخار و آبرومندى ملت خود در برابردشمن شدید.»

فرزندان میهن به عشق دیدار پیر جماران، روزهاى سخت هجران را به امید وصال سپرى می‌کردند و هردم به این امید، روز‌ها را لحظه‏ شمارى می ‏کردند. آنان در گوشه زندان‏هاى تاریک و وحشتناک دشمن، با پدر پیر خود درددل می‌کردند و آن پیر فرزانه با عشق پدرى به آنان پاسخ میداد: «فرزند بسیار عزیزم! از نامه دل‏سوزانه شما بسیار متأثر گردیدم. من ناراحتى شما عزیزان در بند را احساس مى‏کنم، شما هم ناراحتى پدرتان را که فرزندان عزیزش دور از وطن هستند، احساس کنید.

عزیزان من! سیّد و مولاى همه ما حضرت موسى‏ بن جعفر بیش از همه شما‌ها و ما‌ها در رنج و گوشه زندان به‏ سر بردند. براى اسلام عزیزش صبر کنید. خداوند فرج را ان‏شاءاللّه نزدیک مى ‏نماید و پدر پیر شما را با دیدن شما شاد مى‏ فرماید. به همه عزیزان در بند اسلام سلام مرا برسانید. من از دعاى خیر فراموشتان نمى ‏کنم. خداحافظ شما باشد.»

آزادگان، گنجینه ‏هاى ارزشمندى هستند که در درون آن، فرهنگ انسان‏ ساز دوران اسارت نهفته است. ثبت وقایع اسارت، پلى است براى انتقال فرهنگ اسارت از درون اردوگاه‏ها به شهرهاى میهن اسلامى ‏مان، ایران.

بر حاملان این فرهنگ است که ضمن حفظ آن، چاره ‏اى نیز براى ترویج آن بیندیشند. در زمینه بیان این فرهنگ، از سه ابزار خط، تصویر و انتقال به‏صورت سینه به سینه مى‏توان بهره گرفت، امّا مهم این است که بیان فرهنگ اسارت، امرى حیاتى و کارى بس سترگ براى جامعه جوان ماست. بنابراین، نظام اسلامى باید از همه امکانات موجود در این حرکت ارزشى فرهنگى بهره‏بردارى کند، تا اثر مجاهدت و مقاومت وصف‏ناپذیر این رسولان انقلاب، به‏صورت فرهنگ مصوّر و مکتوب و به‏مثابه کلید راه هدایت براى نسل آینده و همه بیداردلان و آزادگان جهان محفوظ بماند.

دلنوشته‌ای از آزاده سرافراز احمد دواتگر که در فضای مجازی بازتاب داشته است:
آزادگان خوش آمدید یک سالی بود که از اردوگاه ۱۲ تکریت که زادگاه صدام شمرده می‌شد، به اردوگاه ۱۸ بعقوبه تبعید شده بودیم اردوگاهی که با اردوگاه قبلی ما بسیار متفاوت بوده است (جمعی ۱۴ نفره بودیم که دو ماه بعد نزدیک به ۵۰۰ نفر دیگر از بچه‌های اردگاه ۱۱، ۱۲، ۱۴ و ۱۶ تکریت به جمع ما ملحق شده بودند) بگذریم. عراق در مرداد ۱۳۶۹ با حمله به کویت بار دیگر در شرایط جنگی قرار گرفت در خاطرم هست نگهبان‌های اردوگاه از این بابت بسیار ناراضی به نظر می‌رسیدند، زیرا برخی از آن‌ها نزدیک به ۱۰ سال به عنوان سرباز همچنان مشغول خدمت بودند.
چند روزی از حمله عراق به خاک کویت می‌گذشت که جنب و جوش نگهبان‌های داخل اردوگاه نشان از شکل گیری اتفاقی جدید می‌داد هنوز یکی دو ساعتی از پایان یافتن آمار غروب و رفتن به داخل اتاق هایمان نگذشته بود که جمعی از نگهبان‌های عراقی وارد قسمت ما شده و با باز کردن درب اتاق‌ها از ما خواستند با برداشتن وسایل خود به سمت قسمت دیگری از اردوگاه حرکت نمائیم. دقایقی بعد در تاریکی شب به قسمت یک منتقل شدیم بدون آنکه دلیل آن را بدانیم تا اینکه فردای آن روز متوجه شدیم برخی از اسرای کویتی را به اردوگاه ما انتقال دادند.

چند روزی از این واقعه گذشت تا این که یک روز نگهبان‌های عراقی با خوشحالی اعلان کرده بودند که امروز صدام سخنرانی مهمی خواهد داشت آن‌ها حتی موج بلندگوی داخل محوطه را بیشتر کرده تا پیام صدام پخش شود رادیوی عراق با پخش ترانه‌های عربی همراه با مارش نظامی پیام صدام را مبنی بر موافقت دولت عراق با خواسته به حق جمهوری اسلامی ایران در خصوص پذیرش قرارداد ۱۹۷۵ الجزایر و همچنین تبادل اسرا اعلان نمود. در اولین اقدام قرار شد تا تبادل اسرا به مرحله اجرا درآید. از این رو بیست ششم مرداد ماه به عنوان روز تبادل اسرای ایران و عراق از سوی دو کشور انتخاب شد.

رزمایش دیدار با ۲ هزار و ۳۵۷ آزاده مازندرانی
استاندار مازندران در رزمایش دیدار با آزادگان سرافراز و تکریم از چهار آزاده سرافراز در ساری، ضمن تقدیر و تشکر از صبر و استقامت آزادگان عزیز گفت: در عالم آزادگی عزیزانی که در طول دفاع مقدس با افتخار این دوره غیرت و مردانگی را طی کردند و در تاریک خانه‌های رژیم بعثی عراق مقاومت مردم ایران را به نمایش گذاشتند، ستودنی است.

سید محمود حسینی پور با اشاره به اینکه آزادگان سرافراز برای نسل حاضر و آینده پیام‌های زیادی دارند، افزود: ما برای ارادت و کسب روحیه خدمت این عزیزان می‌رسیم، آزاده‌ای که سال‌ها در اسارت بوده و شکنجه‌های زیادی را تحمل کرده است نباید فرزندش بیکار شود، این عزیزان هیج توقعی ندارند ما شرمنده آزادگان هستیم، این بزرگواران را همانند شهدای زنده میبینیم.

مدیرکل بنیاد شهید و امور ایثارگران مازندران در حاشیه برگزاری این رزمایش گفت: امروز به طور همزمان با دو هزار و ۳۵۷ آزاده سرافراز خطه لاله خیز مازندران با حضور استاندار مازندران در مرکز استان و ۲۲ شهرستان دیدار و تکریم به عمل آمد.

کهن سال، هدف این رزمایش را در درجه اول دلجویی و تکریم از صبر و استقامت آزادگان سرافرار و گفتمان با این عزیزان و طرح و رفع مشکلات به صورت حضوری عنوان کرد و یادآور شد: در استان مازندران این سومین رزمایش است و در گام اول با خانواده‌های ۱۰۴۰۰ شهید و در گام دوم برای جانبازان ۵۰ تا ۷۰ درصد که تعداد ۱۳۸۸ نفر بودند با همین رویه اجرا شد و اکنون در گام سوم به مناسبت سالروز بازگشت آزادگان عزیز به وطن این دیدار‌ها اتفاق افتاد.

مدیرکل بنیاد شهید و امور ایثارگران مازندران خاطرنشان کرد: مازندران اولین استانی است که رزمایش دیدار با آزادگان عزیز را در یک روز برگزار کرده است.

استان مازندران در طول دوران دفاع مقدس ۱۰ هزار و ۴۰۰ شهید، ۳۴ هزار جانباز و ۲ هزار و ۳۵۷ آزاده تقدیم انقلاب کرده است.

گفتنی است استاندار مازندران، مدیرکل بنیاد شهید و امور ایثارگران، فرمانده سپاه کربلا و فرمانده فراجا با آزادگان عزیز حسن مستشرق (جانباز ۷۰درصد)، یحیی حق شناس (جانباز ۵۰درصد)، حسین کلانتری (جانباز ۵۰درصد) و شعبانعلی رادمنش (جانباز ۵۰ درصد) در ساری دیدار کردند.